สุนัขสายพันธุ์ชิวาวา อยู่ในกลุ่มสุนัขเลี้ยงเป็นเพื่อน จัดว่าเป็นสายพันธุ์ที่มีความสง่างาม มีความกระตือรือร้น โดดเด่นที่ลักษณะของหัวที่กลมคล้ายกับลูกแอปเปิ้ล ตากลมโตแต่ไม่โปนออกมา ใบหูมีขนาดใหญ่ตั้งตรง กิจกรรมที่ชอบหนีไม่พ้นการอยู่ใกล้ๆ กับเจ้านายอันเป็นที่รัก และตามติดไปทุกที่ พร้อมที่จะกระโดดลงกระเป๋าทันทีที่เจ้าของจะพาออกไปช้อปปิ้ง

นอกจากชิวาวาจะเหมาะที่จะเลี้ยงในครอบครัวแล้ว ด้วยความฉลาดและเรียนรู้ได้เร็ว ทำให้ชิวาวาเป็นสุนัขอีกหนึ่งสายพันธุ์ที่สามารถเข้าแข่งในสนามประกวดสุนัขได้ไม่แพ้น้องหมาสายพันธุ์ใหญ่ๆ เลยนะ วิธีการสอนชิวาวาควรเน้นสอนแบบเชิงบวก เน้นการให้รางวัลเมื่อน้องหมาทำได้ เพราะชิวาวาจะไม่ตอบสนองคุณหรอกนะถ้ามาแรงใส่กัน

ด้วยนิสัยขี้สงสัยบวกกับความช่างสำรวจของชิวาวา จึงมักเกิดเหตุการณ์ที่น้องหมาแอบลอดซี่รั้วออกไปนอกบ้านอยู่บ่อยครั้ง จึงต้องระวังในจุดนี้เพื่อป้องกันการเกิดอุบัติเหตุและการปะทะกับน้องหมาที่อยู่นอกบ้าน

สำหรับครอบครัวที่มีเด็กให้อยู่ห่างจากชิวาวาก่อนดีกว่า เพราะสุนัขตัวเล็กมาก จึงมีโอกาสที่จะเกิดการบาดเจ็บของสุนัขเวลาเล่นกับเด็กๆ ได้ และแม้ว่าชิวาวาจะดูติดเจ้าของมาก แต่สำหรับคนแปลกหน้าแล้วยากที่ชิวาวาจะยอมไว้ใจ ดังนั้นถึงแม้สุนัขจะตัวจิ๋ว แต่ก็ช่วยเฝ้าบ้านได้ดีไม่แพ้กับสุนัขตัวใหญ่ๆ

ที่สำคัญที่สุดคือชิวาวามักจะลืมไปว่าตัวเองเป็นสุนัขตัวเล็ก และพร้อมบวกกับสุนัขตัวใหญ่แสนดุดันแบบไม่มีอาการเกรงกลัว เวลาเจ้าของพาชิวาวาออกไปเดินเล่นก็ระมัดระวังไม่ให้ตัวจิ๋วไปป่วนใคร เพื่อความปลอดภัยของสุนัขชิวาวาเอง

ขนาดของชิวาวา
น้ำหนักตัวตามสายพันธุ์โดยเฉลี่ยไม่เกิน 2.7 กิโลกรัม (6 ปอนด์) ความสูงโดยเฉลี่ยอยู่ที่ 6-8 นิ้ว และมีอายุเฉลี่ยอยู่ที่ 14-16ปี ยิ่งสุนัขชิวาวาเมื่อมีขนาดตัวโตเต็มวัย ก็มีโอกาสที่จะป่วยหรือไม่สบายมากขึ้น ชิวาวาที่มีขนาดใหญ่หรือ oversize จะมีน้ำหนักอยู่ที่ 5.4 กิโลกรัม เหมาะที่จะเลี้ยงกับครอบครัวที่มีเด็กเล็ก

บุคลิกของชิวาวา
เรื่องมั่นใจบอกเลยว่าสุนัขชิวาวาไม่เป็นรองใครแน่นอน แถมยังมีความกระตือรือร้น ช่างสงสัย ขี้ตกใจ ไม่ไว้ใจคนแปลกหน้า และเหมาะที่จะเลือกสุนัขสายพันธุ์นี้เพื่อเลี้ยงเป็นเพื่อนในครอบครัว

โดยปกติแล้วชิวาวาจะมีความผูกพันธ์กับเจ้าของเพียงคนเดียวมากกว่า แต่เราก็สามารถแนะนำให้สุนัขสายพันธุ์ชิวาวารู้จักเพื่อนๆ หรือคนอื่นๆ ได้ตั้งแต่ยังอายุน้อยโดยการพาสุนัขไปพบเจอผู้คน ออกไปนอกบ้าน เพื่อให้มีประสบการณ์ที่ดีต่อการพบปะคนแปลกหน้า และเติบโตมาเป็นสุนัขชิวาวานิสัยดีมีความเป็นมิตร

ประเทศต้นกำเนิด: เม็กซิโก

ณ อารยธรรมอันเก่าแก่แห่งหนึ่งของโลกที่ทวีปอเมริกาใต้ ในยุคที่ชนเผ่ามายาและชนเผ่า Toltec ถือครองดินแดนแถบประเทศเม็กซิโก และเป็นเจ้าของพีระมิดขั้นบันได “Chichen Itza” 1 ใน 7 สิ่งมหัศจรรย์ของโลกยุคใหม่ เชื่อหรือไม่ว่าในซากปรักหักพังแห่งอารายธรรมเหล่านี้ จะมีภาพสลักและภาพเขียนของสุนัขพันธุ์ชิวาวารวมอยู่ด้วย จึงเป็นที่เชื่อกันว่าสุนัขสายพันธุ์ชิวาวา สืบเชื้อสายมาจากสุนัขพันธุ์ Techichi อันเป็นสัตว์เลี้ยงของชนพื้นเมืองโบราณทั้งชาวมายา, Toltec และ Aztec มีข้อสันนิษฐานว่าสุนัขสายพันธุ์ชิวาวาอาจมีส่วนผสมสายพันธุ์มาจาก Chinese Crested ที่เดินทางข้ามโพ้นทะเลจากจีนมาสู่แผ่นดินอเมริกาผ่านทางช่องแคบ Bering ดังนั้นอาจกล่าวได้ว่าเจ้าสุนัขตัวจิ๋วสายพันธุ์นี้ มีบรรพบุรุษเก่าแก่ยาวนานมากๆ เลยทีเดียว

นอกจากนี้ก็ยังมีบางหลักฐานจากทางฝั่งยุโรป ที่พระราชวัง Apostolic นครรัฐวาติกัน ที่พบภาพเขียนสีบนผนังปูน (Fresco) เขียนขึ้นราวปี ค.ศ.1482 โดยศิลปินชาวอิตาลีในยุคเรเนสซองก์ชื่อ Sandro Botticelli ประดับอยู่บนกำแพงโบสถ์ Sistine Chapel ทางฝั่งทิศใต้ ชื่อภาพว่า “The Trials and Calling of Moses” ปรากฎรูปของสุนัขรูปร่างหน้าตาคล้ายชิวาวารวมอยู่ด้วย แต่จากหลักฐานทางพันธุศาสตร์ที่ค้นพบในปัจจุบัน สามารถระบุบ่งชี้ได้ชัดเจนแล้วว่าสุนัขสายพันธุ์ชิวาวา มีดีเอ็นเอจำเพาะที่พบได้ในแถบแม็กซิโกยุคโบราณจริงๆ และอาจจะได้เดินทางมายังยุโรปในยุคแห่งการค้นพบแผ่นดินใหม่ของ คริสโตเฟอร์ โคลัมบัส นี่เอง เพราะในจดหมายที่นักสำรวจชื่อดังท่านนี้เขียนถึงกษัตริย์สเปน ก็มีการกล่าวถึงสุนัขสายพันธุ์ชิวาวาเอาไว้

สารอาหารที่จำเป็นสำหรับชิวาวาควรมีสัดส่วนที่เหมาะสมกับความต้องการของร่างกาย และกิจกรรมในแต่ละวันของสุนัขสายพันธุ์นี้ โดยสารอาหารจำเป็นที่ควรมีในอาหารของสุนัขสายพันธุ์นี้ ได้แก่

1. โปรตีน : เพื่อสร้างเนื้อเยื่อที่เป็นโครงสร้างหลักของร่างกาย ในอาหารควรมีกรดอะมิโน ซึ่งเป็นหน่วยย่อยของโปรตีนอย่างครบถ้วน โดยเฉพาะอย่างยิ่งกรดอะมิโนชนิดที่ร่างกายไม่สามารถสังเคราะห์ขึ้นเองได้

2. คาร์โบไฮเดรต : เพื่อเป็นแหล่งพลังงานในร่างกาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเซลล์ต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น เซลล์ประสาท เซลล์หัวใจ และเม็ดเลือดแดง อาหารที่มีคุณภาพดีควรมีการคำนวณปริมาณคาร์โบไฮเดรตอย่างเหมาะสม เพื่อป้องกันการเกิดโรคอ้วนในสุนัข

3. ไขมัน : ช่วยให้พลังงานแก่ร่างกาย โดยให้พลังงานได้สูงกว่าโปรตีนและคาร์โบไฮเดรต นอกจากนี้ไขมันยังช่วยในการดูดซึมวิตามิน รวมทั้งยังช่วยเสริมการทำงานของระบบห่อหุ้มร่างกาย เช่น โอเมก้า 3 และ 6

4. วิตามิน และแร่ธาตุอื่นๆ : แม้ร่างกายจะต้องการวิตามินและแร่ธาตุในปริมาณน้อย แต่หากได้รับไม่เพียงพอหรือได้รับมากเกินไป ก็อาจส่งผลต่อการทำงานของร่างกาย และทำให้ร่างกายเกิดความผิดปกติได้ ตัวอย่างวิตามินและแร่ธาตุที่ร่างกายสุนัขต้องการ ได้แก่ วิตามินบี แคลเซียม ฟอสฟอรัส เป็นต้น

เพราะสุนัขสายพันธุ์เล็กอย่างชิวาวา จะมีกิจกรรมในแต่ละวันค่อนข้างมาก มีความกระตือรือร้น และปราดเปรียว มีระบบการเผาผลาญในร่างกายที่ดี การเลือกอาหารที่เหมาะกับชิวาวา จึงควรเลือกอาหารที่มีส่วนผสมของโปรตีนคุณภาพดีอย่าง SUPERCOAT (ซุปเปอร์โค้ท) สูตรสุนัขพันธุ์เล็ก ที่มีสารอาหารครบถ้วนตามหลักโภชนาการ เน้นเสริมสร้างสุขภาพหัวใจ เหมาะกับสุนัขสายพันธุ์ชิวาวา เสริมวิตามินบีเพื่อช่วยในเรื่องการนำพลังงานไปใช้ รวมทั้งช่วยระบบการทำงานของระบบเผาผลาญ มีขนาดเม็ดเล็กเหมาะกับช่องปาก ช่วยเรื่องการย่อยอาหาร มีโอเมก้า 3 และ 6 บำรุงขนให้เงางาม ที่สำคัญต้องผลิตจากวัตถุดิบจากธรรมชาติ ปราศจากสีและวัตถุปรุงแต่งกลิ่นรสสังเคราะห์ เพื่อให้สุนัขชิวาวามีสุขภาพที่ดีจากภายในสู่ภายนอก และมีชีวิตยืนยาว

ความต้องการพิเศษเฉพาะสายพันธุ์ของชิวาวา
แม้ว่าชิวาวาจะเป็นสุนัขไซส์เล็ก แต่ชิวาวาก็ต้องการการออกกำลังและการฝึกนะ เพราะชิวาวาเป็นสุนัขที่มีพลังงานแสนล้นเหลือ (แบบที่ว่าสามารถวิ่งไล่กระรอกหลังบ้านได้ทั้งวัน) การออกกำลังด้วยการพาไปเดินเล่น หรือกระโดดข้ามสิ่งกีดขวางในสนามกลางแจ้ง จึงจัดเป็นกิจกรรมที่ดีที่เหมาะกับสุนัขสายพันธุ์นี้

สุขภาพและปัญหาที่มักพบ

ชิวาวามีสุขภาพโดยรวมอยู่ในเกณฑ์ดี และไม่ค่อยมีปัญหาสุขภาพที่น่าหนักใจ แต่ก็มีโรคที่สามารถพบได้ในสุนัขสายพันธุ์นี้ เช่น - สะบ้าเคลื่อน : ลักษณะการเดินของสุนัขที่มีภาวะสะบ้าเคลื่อนจะมีการยกขาขึ้นเล็กน้อยขณะเดิน หรือมีการเขย่าขาหรือยืดขาก่อนที่จะกลับมาเดินในท่าปกติ - โรคหัวใจ : อาจพบปัญหาโรคหัวใจผิดปกติแต่กำเนิดในสุนัขสายพันธุ์นี้ได้ เช่น ปัญหาลิ้นหัวใจตีบ และอาจนำไปสู่ภาวะหัวใจล้มเหลวตามมา การรักษาจะขึ้นอยู่กับความรุนแรงของโรคที่เกิดขึ้นกับสุนัขแต่ละตัว - หลอดลมตีบ : เป็นปัญหาที่เกิดจากปัจจัยทางพันธุกรรม และสิ่งแวดล้อม ซึ่งพบได้บ่อยในสุนัขพันธุ์เล็ก โดยเฉพาะในสุนัขที่มีน้ำหนักเกิน จะพบอาการไอแห้งๆ เสียงดังหายใจลำบาก มีเสียงดังเวลาหายใจ เหนื่อยง่าย - ปัญหาน้ำตาลต่ำ : ซึ่งเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในสุนัขขนาดเล็กที่ไม่ค่อยมีการสะสมไขมันไว้ในร่างกาย จะเกิดได้เมื่อสุนัขมีอาการเครียด หรือกินอาหารไม่ปกติ แม้ว่าจะเป็นปัญหาที่รักษาได้ไม่ยากแต่ก็เป็นอันตรายทำให้ถึงแก่ชีวิตได้เช่นกันหากไม่ได้รับการรักษา

สุนัขพันธุ์นี้กับเด็ก

ชิวาวาเป็นสุนัขที่รักเด็ก แต่การเลี้ยงเด็กเล็กกับสุนัขไซส์จิ๋วร่วมกันอาจเกิดปัญหาได้ เพราะสุนัขตัวเล็กๆ อย่างชิวาวาอาจหลุดจากการโอบอุ้มของเด็กน้อยและตกลงสู่พื้นจนได้รับบาดเจ็บ หากจำเป็นต้องเลี้ยงสุนัขกับเด็กเล็กก็ควรสอนให้เด็กๆ จับสุนัขอย่างปลอดภัย โดยให้จับสุนัขตอนที่นั่งอยู่บนพื้นเท่านั้น และสอนให้เด็กๆ เล่นกับสุนัขอย่างถูกต้อง ไม่ดึงขน ดึงหาง หรือตีน้องหมา เพื่อป้องกันไม่ให้สุนัขกัดเด็กๆ ชิวาวาสามารถเข้ากับสัตว์เลี้ยงที่บ้านตัวอื่นๆ ได้ดี โดยเฉพาะเมื่อเลี้ยงด้วยกันตั้งแต่อายุยังน้อย ไม่ว่าจะเป็นสุนัขด้วยกัน หรือแม้แต่น้องแมว วิถีชีวิตสไตล์ชิวาวา ชิวาวาแม้จะตัวเล็กแต่ก็ใจใหญ่มีความกล้าหาญ มีความฉลาด สามารถสอนคำสั่งต่างๆ ได้ กระตือรือร้น ชอบเล่นกับเจ้าของ และมีความจงรักภักดีต่อเจ้าของ ชอบอยู่กับเจ้าของ ไม่ชอบอยู่ตัวเดียว สามารถปรับตัวเข้ากับที่อยู่ได้ดี และสามารถเลี้ยงในพื้นที่ที่มีจำกัด เช่น คอนโดหรืออะพาร์ตเมนต์ได้ แต่ถ้ามีที่ให้ชิวาวาได้ออกไประเบิดพลังบ้างก็จะดีไม่ใช่น้อย สุนัขสายพันธุ์นี้เหมาะกับครอบครัว แต่อาจจะต้องระวังหากต้องเลี้ยงร่วมกับครอบครัวที่มีเด็กเล็ก แม้ปกติชิวาวาจะไม่ค่อยส่งเสียงดัง แต่ถ้าถูกรบกวนหรือใครข้ามถิ่นมาก็เห่าดังไม่แพ้ใครเลยล่ะ ผู้เลี้ยงที่เหมาะกับชิวาวา ด้วยนิสัยติดเจ้าของ ขี้ประจบ ชิวาวาจึงเหมาะกับเจ้าของที่มีเวลาเล่นด้วยกัน ชอบเที่ยว พาออกไปเดินเล่น หรือมีกิจกรรมกลางแจ้งเป็นประจำ สามารถพาน้องหมาชิวาวาไปเที่ยวได้สบาย ให้น้องหมาได้พบเจอผู้คนแปลกหน้า ตื่นตาตื่นใจกับโลกภายนอกได้ สำหรับคนที่อยู่ในเมืองที่ต้องอยู่คอนโดหรืออะพาร์ตเมนต์ ก็สามารถเลี้ยงน้องหมาสายพันธุ์นี้ได้อย่างสบายใจ เพราะชิวาวาไม่ค่อยเห่าส่งเสียงดัง แถมยังตัวเล็กพกง่าย ไลฟ์สไตล์คนเมืองนี่แหละเจ้าของที่ใช่ของชิวาวาเลย